غول آهنینی که روزی لرزه بر شیشه‌های خانه‌های قدیمی قم می‌انداخت، حالا دیگر به یک مسیر خاکی تبدیل شده است؛ ریل‌هایی که زمانی نشانه پیشرفت بودند، یکی‌یکی زیر تیغ لودرها رفتند و جای خود را به خاکی خاموش دادند. سرنوشت خط‌آهن درون‌شهری قم، از خاطره‌ای نوستالژیک تا نمادی از تصمیم‌های شتاب‌زده، داستانی است از قطاری که ایستاد، اما پرسش‌هایش هنوز در مسیر مانده‌اند.

در دی‌ماه ۱۴۰۳ گزارشی درباره وضعیت نامطلوب آب‌انبار کوه نمک در راستای جلب توجه مسئولان در پایگاه خبری «شهر۲۰» منتشر شد. خوشبختانه پس از چند ماه، اداره‌کل میراث فرهنگی قم اقدام به مرمت این آب‌انبار کرد؛ اقدامی که درخور قدردانی است اما آنچه امروز در جریان مرمت آب‌انبار کوه نمک دیده می‌شود، پرسش‌هایی جدی درباره اصالت بنا و اصولی بودن مداخلات ایجاد کرده است؛ در برخی بخش‌ها، مصالح به‌کاررفته و شیوه بازسازی، چندان همسو با بافت تاریخی این آب‌انبار به نظر نمی‌رسد و همین موضوع می‌تواند از اصالت آن بکاهد.

بسیاری تصور می‌کنند پل عسگرآباد که در کیلومتر پانزده جاده قدیم قم-تهران قرار دارد، همان پل شاهی راه دولتی عهد ناصری است. اما واقعیت این است که این دو پل از یکدیگر متمایزند و در زمان‌های متفاوت ساخته شده‌اند. دلیل این سوءتفاهم در مطالعات تاریخی احتمالاً آن است که هر دو پل در مسیر جاده قاجاری تهران-قم و بر روی رودخانه قره‌چای قرار داشته‌اند.

در شهر قم دو مسجد به عنوان مسجد جامع شناخته می‌شوند؛ نخست مسجد جامع قم که در خیابان آذر و در مجاورت مدرسه جهانگیرخان واقع شده و دیگری مسجد امام حسن عسکری(ع)، معروف به مسجد جامع عتیق که در نزدیکی حرم حضرت معصومه(س) قرار دارد. این دو مسجد از قدیمی‌ترین مساجد قم به شمار می‌روند، اما برای تعیین این‌که کدام‌یک قدیمی‌تر است، باید به دو نکته توجه کرد: زمان احداث اولیه و قدمت بنای فعلی.

از روزی که فرانسه در سال ۱۸۳۹ میلادی نخستین شیوه عملی عکاسی را به جهان معرفی کرد تا امروز که در ایران پروژه‌ای چون «نمابین» چشم‌اندازهای تازه‌ای از جهان پیرامون را ثبت و به اشتراک می‌گذارد، عکاسی راهی طولانی پیموده است؛ راهی که هم دانش آزاد و هم خلاقیت فردی را در خدمت ثبت حافظه بصری بشر قرار داده است.

علیرضا رحیمی منتقد سینما طی یادداشتی در نقد فیلم «زن و بچه» به کارگردانی سعید روستایی، نوشت: «این فیلم یکی از ضعیف‌ترین ساخته‌های کارنامۀ سعید روستایی به شمار می‌آید و تنها چالش بزرگ این اثر، ثبت رقم رکوردی‌ست که خمیازه‌های مخاطبان پیگیر سینما در حین تماشا برجای می‌گذارند، به‌طوری‌که با افتخار می‌توان با هر بار تماشای فیلم، میزان این رکورد را جابه‌جا کرد.»

ادیب‌الممالک فراهانی، متخلص به امیری، از شاعران و روزنامه‌نگاران برجسته دوره قاجار بود. او در دستگاه‌های اداری و فرهنگی زمانه‌اش نقش فعالی داشت اما مهم‌ترین جلوه میراث او در تحول نثر فارسی است؛ وی با راه‌اندازی و سردبیری روزنامه «ادب»، جزو نخستین کسانی بود که زبان مطبوعات را از نثر سنگین و منشیانه، به نثری مردمی و اجتماعی نزدیک کرد. نثر او صریح، گزنده، گاه طنزآلود و همواره روشنگر بود.

حسن بختیاری پژوهشگر محیط‌زیست در یادداشتی با تأکید بر اینکه امروز بیابان‌زایی منشأ ریزگرد و اصلی‌ترین مشکل استان قم است، به تشریح نقش چَرای شتر در بیابان‌زایی و بحران ریزگردها پرداخت و نوشت: «شترها دارای آرواره‌هایی بسیار قوی هستند که به آن‌ها امکان می‌دهد نه‌فقط شاخه‌ها و خارهای گیاهان مقاوم را بجوند، بلکه ریشه‌های بوته‌ها را نیز از خاک بیرون بکشند؛ در واقع، تخریب بوته‌های ریشه‌دار توسط شترها، یعنی حذف آخرین لایه دفاعی طبیعت در برابر گردوغبار.»

علیرضا رحیمی منتقد سینما طی یادداشتی در نقد فیلم «پیرپسر» به کارگردانی اکتای براهنی، نوشت: «یک خانه کهنسال، یک پدر و دو فرزند و تکرار تاریخ مصاف پدران و پسران. «پیرپسر» فیلمی تلخ و گزنده است که ما را تا انتها و تا آستانۀ افشای رازهای خوفناک این خانواده روی صندلی نگاه می‌دارد. نفس را در سینه حبس می‌کند.»

در استان قم، جهت باد غالب از غرب و شمال غرب است اما از خرداد تا شهریور، با افزایش دمای سطح زمین در فلات مرکزی، جهت باد غالب تغییر می‌کند و از شرق و جنوب‌ شرقی می‌وزد. این باد گرم و خشک که از نواحی بیابانی شرق کشور و دشت کویر به سمت قم حرکت می‌کند، عامل اصلی ایجاد گرد و غبار در استان است و در ماه‌های گرم، موجب آلودگی هوا و کاهش دید افقی می‌شود.