شهر بیست/ سرویس فرهنگ و هنر: مراسم رونمایی از کتاب «آقای معلم»، خاطرات شفاهی مرحوم استاد حسین نوروزیان که به کوشش حجت‌الله علیمحمدی و به همت مرکز اسناد انقلاب اسلامی به چاپ رسیده است، با حضور حمیدرضا نوربخش مدیرعامل خانه موسیقی ایران، اعضای خانواده استاد نوروزیان و جمعی از اهالی فرهنگ و هنر استان در کتابفروشی سرو برگزار شد.

عبدالصاحب طهماسبی، امیر زینلی قاهانی، محسن آبکار، سید محمد تقی آقایی، حسن اعرابی، محمدرضا آزاد، مجید ایرانی، داود خواجوی‌پور و مهدی قاسمی به همراه هادی ربانی دبیر بنیاد قم‌پژوهی از جمله هنرمندان و مهمانانی بودند که در این مراسم حضور داشتند.

*استاد نوروزیان پدر موسیقی قم بود

در ابتدای این مراسم، محمد قاضی از پژوهشگران ادبیات و تاریخ و عضو بنیاد قم‌پژوهی به بیان خاطراتی از مرحوم استاد نوروزیان پرداخت و گفت: بدون تردید حسین نوروزیان، پدر موسیقی قم بود و او چه در زمان حضور در دفاع مقدس و چه بعد از آن در زمانه‌ای که نگاه‌ها نسبت‌به موسیقی تنگ‌نظرانه بود و هنرمندان مجبور بودند سازهای موسیقی را برای جابه‌جایی در شهر در گونی پنهان کنند، در حوزه موسیقی فعالیت کرد و شاگردان خود را پرورش داد.

وی تصریح کرد: حسین نوروزیان، شیرین‌سخن و خوش‌خلق بود و همیشه تمام غم و غصه خود را پشت در آموزشگاه می‌گذاشت و از لحظه‌لحظه فعالیت هنری خود لذت می‌برد.

این عضو بنیاد قم‌پژوهی با بیان اینکه حسین نوروزیان جمیع محاسن و لایق واژه استادی بود، گفت: او در نقاشی، موسیقی، خوشنویسی، سخنرانی و فن‌بیان و آموزش و معلمی سرآمد بود.

*روایت خاطرات استاد نوروزیان در «آقای معلم»

همچنین حجت‌الله علیمحمدی، مؤلف و تدوینگر کتاب «آقای معلم» در سخنانی با اشاره به مصاحبه‌های خود با استاد حسین نوروزیان، گفت: این دیدار و گفت‌وگوها یک فصل جدیدی در زندگی من باز کرد و نکات خیلی خوبی از ایشان آموختم.

وی تصریح کرد: از زمانی که پروژه تاریخ شفاهی هنر قم را شروع کردیم، استاد حسین نوروزیان جزو اولین نفراتی بود که در فهرست مصاحبه‌های ما در مرکز اسناد انقلاب اسلامی قم قرار گرفت، زمانی که با این هنرمند فقید تماس گرفتم و موضوع را مطرح کردم با آغوش باز پذیرفت و استقبال کرد.

مؤلف کتاب «آقای معلم» افزود: اگرچه استاد نوروزیان در آن ایام هنوز درگیر تبعات سانحه تصادف ده سال قبل خود بود و حضور در استودیوی مرکز اسناد مشقات فراوانی را برای ایشان به همراه داشت اما با این همه دعوت ما را با روی گشاده پذیرفت و طی شش جلسه به بیان خاطرات شخصی و تجربیات حرفه‌ای و فنی خود پرداخت.

علیمحمدی ادامه داد: این جلسات قرار بود ادامه داشته باشد اما با تشدید بیماری و کسالت ایشان متوقف ماند تا ظهر پنجشنبه اول آذرماه ۱۴۰۳ که خبر تلخ و ناباورانه وفات این هنرمند پیشکسوت را شنیدیم.

وی تصریح کرد: گفت‌وگوهای صورت‌گرفته با استاد نوروزیان، پس از پیاده‌سازی اولیه، بازشنوایی، تدوین و جای‌گذاری عکس‌ها برای رفع برخی ابهامات و افزودن توضیحات، با تعدادی از دوستان و شاگردان استاد به اشتراک گذاشته شد که با ذکر عنوان راوی در پاورقی ذکر شده است.

مؤلف کتاب «آقای معلم» ادامه داد: ما خودمان را به کلمات استاد نوروزیان وفادار دانستیم و تا جای ممکن تلاش کردیم روایت استاد بدون دست‌خوردگی و حذف و اضافه باقی بماند، با این همه ممکن است برخی وقایع از دیدگاه دوستان و همراهان استاد، به لحاظ تاریخی و وقایع‌نگاری به گونه دیگری باشد و به همین دلیل آغوش ما برای پذیرش انتقادات باز است و احتمالاً این کتاب، ویراست‌های بعدی هم خواهد داشت که مجموعه‌ای کامل‌تر باشد.

علیمحمدی همچنین با قدردانی از پیگیری‌های مجدانه بنیاد قم‌پژوهی و هادی ربانی دبیر این بنیاد برای انتشار این کتاب، از خانواده استاد نوروزیان برای همکاری صمیمانه‌شان و در اختیار نهادن اسناد و تصاویر تشکر کرد.

*نام و یاد استاد نوروزیان در هنر قم ماندگار است

در ادامه این مراسم، حمیدرضا نوربخش، هنرمند برجسته قمی و مدیرعامل خانه موسیقی ایران به جایگاه دعوت شد و در سخنانی با اشاره به جایگاه والای استاد حسین نوروزیان در نزد اهالی فرهنگ و هنر بویژه موسیقی، اظهار کرد: خوشبختانه جلسات باشکوه و به یاد ماندنی و در نوع خود بی‌نظیری برای این هنرمند موسیقی در قم برگزار شد. نقشی که استاد نوروزیان در موسیقی این شهر داشت، انکارناپذیر است و نام و یادش در تاریخ فرهنگ و هنر شهر قم جاودان است.

*حسرت مدیرعامل خانه موسیقی ایران

وی بر لزوم گردآوری و تدوین خاطرات هنرمندان موسیقی تأکید کرد و گفت: ما در بخش تاریخی شفاهی بویژه در حوزه موسیقی کم‌کاری کردیم، من حسرت می‌خورم از اینکه خیلی از بزرگان موسیقی را که سال‌ها در کنارشان نفس کشیدیم از دست دادیم بدون اینکه خاطرات‌شان را ثبت و ضبط کنیم.

مدیرعامل خانه موسیقی ایران افزود: طی ۲۵ ساله گذشته تلاش‌هایی در گردآوری خاطرات بزرگان موسیقی در خانه موسیقی داشتیم اما متأسفانه در یک چارچوب نظام‌مند و ساماندهی شده نبوده است.

*قدردانی از مرکز اسناد انقلاب اسلامی

نوربخش با قدردانی از مرکز اسناد انقلاب اسلامی در انتشار کتاب «آقای معلم» با محوریت خاطرات شفاهی استاد حسین نوروزیان، گفت: باید از مرکز اسناد انقلاب تشکر کنم که هوشمندی کردند و خاطرات هنرمندان شهر را ثبت و ضبط می‌کنند.

وی تصریح کرد: این کتاب در شرایطی ثبت و ضبط شده که استاد نوروزیان سال‌ها قبل متحمل تصادف سنگینی شدند و شاید ذهن منسجمی در آن روزها نداشتند که به جزئیات بپردازند اما در کلیت ماجرا سعی شده همه خاطرات و تاریخ‌نگاری‌ها ثبت و ضبط شود.

*رفتارهای تنگ‌نظرانه دهه شصت امروز طنز است

نایب‌رئیس هیئت مدیره صندوق اعتباری هنر ادامه داد: مبحث تاریخ‌نگاری و تاریخ شفاهی از آن جهت بسیار اهمیت دارد که بدانیم از کجا به کجا رسیدیم و جوانان و نسل‌های آینده هم بدانند بر هنر و هنرمندان این شهر چه گذشته است.

نوربخش تصریح کرد: اگرچه خیلی رفتارهای تنگ‌نظرانه در دورانی اپیدمی و شایع بوده و در کل کشور هم اوضاع خیلی بهتر از اینجا نبوده اما خیلی از مسائل نظیر مجوز حمل ساز در دهه شصت، امروز طنز به نظر می‌رسد؛ در آن زمان معمول بود که هنرمند باید برای حمل ساز مجوز می‌گرفت و اگر فاقد مجوز بود، احتمال داشت سازها را توقیف کنند.

وی افزود: اوضاع و احوال آن روزها باید از زبان هنرمندان گفته شود تا ما بدانیم از کجا به کجا رسیدیم و امروز خوشبختانه این شهر موقعیت دیگری دارد و به نظرم بهتر هم می‌شود، اگرچه هنوز تا رسیدن به نقطه مطلوب فاصله زیادی وجود دارد.

*برگزاری کنسرت موسیقی در قم پیگیری شود

مدیرعامل خانه موسیقی ایران با اشاره به اظهارات استاندار قم مبنی بر اینکه اجرای کنسرت در قم با رعایت ضوابط فرهنگی ممنوعیتی ندارد، گفت: نقل قولی که از استاندار قم مطرح شده مسئله مهمی است و امیدوارم پیگیری شود تا مردم شهر قم هم از برخورداری‌هایی که شهروندان دیگر شهرها دارند، بهره‌مند شوند.

نوربخش در بخش دیگری از سخنان خود از استاد نوروزیان یاد کرد و گفت: واقعاً جای حسین نوروزیان خالی است و یاد او همیشه زنده است، مغناطیس بعضی افراد از دور هم انسان‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد چه برسد به بنده و دوستان نوروزیان که سال‌های طولانی با او هم‌زیستی و مجالست و مؤانست داشتیم و شخصاً خیلی از او بهره بردم.

وی همچنین از شهید احمد مقدم هنرمند عرصه تئاتر قم یاد کرد و گفت: زمانی که با حسین نوروزیان آشنا شدم، او با پسرخاله شهیدش احمد مقدم هم‌نشین بود و رفاقت صمیمی و نزدیکی با یکدیگر داشتند.

*استاد نوروزیان به معنای حقیقی کلمه محفل‌دار بود

مدیرعامل خانه موسیقی ایران با تأکید بر اینکه حسین نوروزیان به معنای واقعی کلمه محفل‌دار بود، گفت: محافل موسیقی در گذشته بیشتر بود و نقش خیلی مهم و پررنگی داشتند، اتفاقات بسیار بزرگ موسیقی در دل همین محافل افتاده و خیلی از آثار در این محافل و هم‌نشینی‌ها خلق شده است.

نوربخش افزود: بزرگان هنر موسیقی قم در روزهای جمعه گردهم می‌آمدند و خود من هر وقت به قم می‌آمدم با شوق در این محافل حضور پیدا می‌کردم و امیدوارم محافل موسیقی ادامه پیدا کند و تعطیل نشود.

وی ادامه داد: ضرورت همبستگی و همدلی در این روزگار بیش از هر زمان دیگری است و باید حواس‌مان به یکدیگر باشد.

*بزرگان موسیقی و هنر را قدر بدانیم

مدیرعامل خانه موسیقی ایران تصریح کرد: حسین نوروزیان را از دست دادیم ولی باید زندگان را دریابیم و قدردان این عزیزان باشیم، ما باید جلسات مکرر و متوالی داشته باشیم و بزرگان را یاد کنیم، اگر این کار را نکنیم بی‌معرفتی و بی‌مهری کردیم.

نوربخش با تجلیل از شخصیت استاد عبدالصاحب طهماسبی از هنرمندان موسیقی قم، گفت: این هنرمند پیشکسوت همراه همیشگی حسین نوروزیان بود و در پیوند بین دوستان تا امروز، نقش مهمی داشته است.

*لزوم معرفی بزرگان موسیقی به جامعه

وی بر لزوم معرفی بزرگان هنر موسیقی به جامعه و نسل جوان تأکید کرد و افزود: باید از هنرمندان و بزرگان و مفاخری که نفس می‌کشند یاد کنیم و در قالب برگزاری برنامه‌های بزرگداشت از آنان تجلیل کنیم.

سخنرانی مرتضی رزاق‌پور مدرس ادبیات و عضو بنیاد قم‌پژوهی درباره ریشه هنر و نی‌نوازی داود خواجوی‌پور و آوازخوانی مهدی قاسمی از دیگر بخش‌های این مراسم بود.

در پایان این مراسم از کتاب «آقای معلم» با حضور مدیرعامل خانه موسیقی ایران، اعضای خانواده استاد حسین نوروزیان و جمعی از هنرمندان شهر قم رونمایی شد.

خاطرنشان می‌شود استاد نوروزیان نوازنده نی، آهنگساز و مدرس موسیقی و سرود متولد مهرماه ۱۳۳۱ در محله عربستان شهر قم بود. او سال‌ها در آموزش‌وپرورش به دبیری رشته‌های هنر و ادبیات و تربیت چند نسل از دانش‌آموزان اهتمام داشت.

این پیشکسوت هنر قم در نوازندگی نی تخصص داشت و طی پنجاه سال سابقه هنری، علاوه بر تدریس هنر در مدارس آموزش‌وپرورش و دبیری در عرصه «موسیقی»، به عنوان آهنگساز در گروه‌های تئاتر و سرود نیز حضور داشت و مربی و داور جشنواره‌های سرود در سطح کشور بود.

او در سال‌های متمادی عضو هیئت مؤسس و مدیر انجمن موسیقی استان قم بود و سال‌ها قبل آموزشگاه موسیقی صبا را در این شهر بنیان گذاشت و هنرمندان متعهدی را در حوزه موسیقی تربیت کرد.

استاد حسین نوروزیان پیشکسوت هنر موسیقی استان قم روز پنجشنبه اول آذرماه ۱۴۰۳ در سن ۷۲ سالگی بر اثر سکته قلبی دار فانی را وداع گفت.