به گزارش «شهر بیست»، هفدهمین جلسه از فصل دهم پاتوق فیلم‌کوتاه انجمن سینمای جوانان استان قم با نمایش فیلم‌های کوتاه ایرانی «ژیله‌مو» ساخته «زیور حجتی»، «اهلی» ساخته «نیما عبدالعظیمی»، «خانه ماه» ساخته «حمیدرضا مقصودی داغداری» از ایران و «لطفاً پشت خط بمانید» ساخته «تام‌سی دینگ» به عنوان فیلم‌کوتاه مهمان از کشور مالزی در قم برگزار شد و «جواد یقموری» به عنوان سینماگر میزبان و «سیدحمیدرضا قادری» به عنوان منتقد سینمای ایران و کارشناس برنامه در جمع هنرجویان فیلم‌سازی و دانشجویان سینما حاضر شدند و درباره این آثار به گفت‌وگو نشستند.

در این نشست که با حضور «سعید ایلانلو» رئیس گروه سینمایی اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی قم و «سید حمیدرضا منتظری» مدیر انجمن سینمای جوانان قم همراه بود، «جواد یقموری» با اشاره به کارنامه «زیور حجتی» به عنوان کارگردان فیلم «ژیله‌مو» درباره قصه و روایت این فیلم بیان کرد: این فیلم پنجمین تجربه فیلم‌ساز در مقام کارگردانی و قریب به پانزده سال فعالیت در حوزه سینماست و فیلمساز در این فیلم با انتخاب یک جغرافیای کوهستانی، شرایط سخت و دشواری را در مرحله تولید پشت سر گذاشته است.

وی درباره جزئیات کارگردانی و قصه‌پردازی در فیلم، گفت: این فیلم دارای یک روایت ساده و بدون هیاهو و در فضایی بسیار آرام تلاش می‌کند دغدغه و دنیای شخصیت را برای مخاطب خود ترسیم کند و اصطلاح «ژیله‌مو» نیز یک عبارت به زبان کُردی و به معنای آتش زیر خاکستر است و اشاره به کینه شخصیت اصلی فیلم دارد که در داستان از رقیب خود به دل گرفته است.

در ادامه این رویداد، «سیدحمیدرضا قادری» منتقد سینمای ایران با اشاره به دشواری نگارش آثار رئالیستی، بیان کرد: یکی از سخت‌ترین نوع نوشتار در سینمای ایران نوشتن متن در فضای واقعی و رئال است و این فیلم با خلق یک فضای قابل لمس و روایت خطی به بررسی نقاط عطف و اوج درگیری در زندگی دو کشتی‌گیر و خاطرات گذشته اینان می‌پردازد.

این منتقد سینما درباره شخصیت‌پردازی و روند روایت قصه در فیلم، بیان کرد: در این فیلم مخاطب چندان به شخصیت‌ قصه نزدیک نمی‌شود که به راحتی تصمیم او در اقدام به قتل و از میان برداشتن رقیبش را باور کند و نقاط تاریک قصه برایش روشن باشد و کنار گذاشتن مرام و معرفت کشتی‌گیر برای مخاطب باورپذیر نیست و شاید برای باور این تصمیم، باید اتفاق ویژه‌‌ای می‌افتاد.

سپس فیلم‌کوتاه «اهلی» ساخته نیما عبدالعظیمی مورد بررسی قرار گرفت و «یقموری» با اشاره به قصه فیلم بیان کرد: فیلم یک داستان بومی را بار زبان مدرن و امروزی بیان می‌کند و به نوعی با یک ژانر بومی مواجه هستیم؛ روایت «مردآزما» در فرهنگ‌های مختلف وجود دارد. در این فیلم با موجودی نصف انسان و نصف حیوان روبه‌رو هستیم که در میانه یک طلسم و نزدیک شدن به غول چراغ جادو قرار دارد. داستان درباره یک حیوان جادویی است که در جاده‌ای تاریک و خلوت بر سر راه انسان‌ها ظاهر می‌شود و این داستان به نوعی برگرفته از یک قصیده بومی است که سینه‌به‌سینه روایت شده و ادامه پیدا کرده است.

وی با اشاره به کارنامه فیلم‌ساز بیان کرد: با توجه به اینکه فیلمساز در زمان تولید این فیلم ۲۲ سال داشته است، به عنوان اولین تجربه تولید فیلم، اثری موفق و به شمار می‌رود و در مجموع این فیلم اثری قابل تأمل است.

این مستندساز و مربی انجمن سینمای جوانان قم با اشاره به استفاده از ادبیات فولکلور بیان کرد: از نقاط قابل توجه فیلم پرداختن به ادبیات اساطیری و استفاده از قصه‌های کهن و بومی فولکلور مانند داستان «مردزمه» است و روایت این‌که شخصیت اصلی چگونه با تبدیل شدن به یک موجود نیمه‌انسان و نیمه‌حیوان، مفاهیمی همچون «گروتسک» و عبور عادی از کنار یک امر خارق‌العاده را برای مخاطب بیان می‌کند.

همچنین «سید حمیدرضا قادری» با اشاره به موضوع ژانر در سینما درباره این فیلم، اظهار داشت: مجموعه عواملی همچون قاب‌بندی، نورپردازی، انتخاب لوکیشن‌های خلوت و خلق فضای خاص و تاریک در فیلم، همگی عناصری هستند که دست به دست هم داده‌اند تا فیلم در ژانری معلق، بین ژانر فانتزی و ژانر رئالیسم جادویی، روایت خود را پایه‌گذاری کند و البته این ژانر در سینمای ایران کمتر مورد استقبال تولیدکنندگان قرار می‌گیرد و دلیلش هم این است که ورود به چنین ژانرهایی نیازمند استفاده از امکانات و نوعی پشتیبانی خاص تولید است.

نقد و بررسی فیلم‌کوتاه «خانه ماه» ساخته حمیدرضا مقصودی در ادامه هفدهمین پاتوق فیلم کوتاه قم مورد توجه قرار گرفت و «جواد یقموری» درباره این فیلم بیان کرد: فیلم در بستری شاعرانه پیش می‌رود و فیلمساز با استفاده از یک گویش خاص برگرفته از زبان کرمانجی خراسان و انتخاب نابازیگران برای روایت قصه، تلاش کرده یک فضای صمیمی را خلق کند و همچنین برای ترسیم یک فضای صمیمی، روایت فیلم از زاویه نگاه یک کودک انتخاب شده و ادامه پیدا می‌کند.

«سید حمیدرضا قادری» نیز با اشاره به جایگاه فیلم‌کوتاه در سینمای ایران به قصه این فیلم اشاره کرد و اظهار داشت: عرصه فیلم‌کوتاه در نگاه کلان، میدان بروز تجربیات خاص و خلاقیت‌ها و جسارت‌های کارگردانان جوان است؛ چراکه در فرایند تولید فیلم‌کوتاه دیگر خبری از فشار گیشه، دیالوگ‌های تحمیلی یا درخواست تهیه‌کننده نیست و این فرصتی است تا کارگردان هویت و نگاه خود را ادعا کند و به تصویر بکشد؛ در این فیلم جهان صوتی فیلم و استقلال لوکیشن‌های زیبا، خلاقانه و جسورانه انتخاب شده و همچنین صداها و دیالوگ‌ها برای پیشبرد داستان آگاهانه انتخاب شده‌اند و همچنین گاهی زیبایی به‌صورت مجزا و مستقل از داستان شکل گرفته است.

در ادامه فیلم‌‌کوتاه «لطفاً پشت خط بمانید» به عنوان فیلم مهمان از کشور مالزی مورد بررسی قرار گرفت و «جواد یقموری» با اشاره به سوابق جشنواره‌ای فیلم گفت: فیلم کوتاه به‌صورت مشترک توسط تان‌سی‌دینگ و مریم سادات کارگردان هندی ساخته شده و ضمن شرکت در بیش از ۳۰ جشنواره معتبر جهانی و نامزدی دریافت جایزه، موفق به کسب چندین جایزه بین‌المللی نیز شده است.

«وی» در ادامه با اشاره به روایت ساده داستان در فیلم اظهار کرد: قصه فیلم ساده و شفاف است و با تکیه بر عنصر غافل‌گیری در سکانس پایانی، تکلیف مخاطب را با نگاه کارگردان و درام اثر روشن می‌کند. شاید به تعبیری بتوان بیان کرد فضاسازی فیلم متأثر از زیست فرهنگی کارگردان فیلم است و همین امر نیز به شکل‌گیری جهان اثر کمک کرده است. موفقیت فیلم در جشنواره‌های متعدد نشان می‌دهد که کارگردانان به زبانی مشترک و جهانی دست یافته‌اند و توانسته‌اند ارتباط مؤثری با مخاطبان بین‌المللی برقرار کنند.

«سید حمیدرضا قادری» نیز به قصه این فیلم‌کوتاه داستانی اشاره کرد و گفت: در فیلم «لطفاً پشت خط بمانید» مسئله و چالش کلاهبرداری و قربانیان آن در اولویت نیست، بلکه فیلم به وضعیت انسان‌هایی می‌پردازد که خود در بطن شر قرار دارند. فیلم‌ساز تلاش می‌کند به‌جای تمرکز بر قربانیان، پرسش‌هایی اخلاقی درباره عاملان شر و درگیری‌های درونی آن‌ها مطرح می‌کند و همین نگاه، دلیل بازتاب جهانی فیلم است.

این منتقد سینمای ایران به عناصر بصری در فیلم اشاره کرد و درباره فضای کلی فیلم افزود: استفاده از فضاهای بسته، پله‌های تنگ، قاب‌بندی‌های محدود و لوکیشن‌هایی مانند خودرو، به‌خوبی حس خفقان و بن‌بست اخلاقی شخصیت‌ها را منتقل می‌کند. در مقابل، پدر شخصیتی است که حضور فیزیکی دارد اما نقش حمایتی خود را از دست داده و این جابه‌جایی نقش‌ها، هسته اصلی درام فیلم را شکل می‌دهد.

«قادری» ضمن اشاره به نگاه خلاقانه فیلم‌ساز در سکانس پایانی درباره موضوع ارتباط در سینما بیان کرد: یک فیلم‌ساز موفق کسی است که بتواند صادقانه و مؤثر با طیف گسترده‌ای از مخاطبان ارتباط برقرار کند. این فیلم نیز با تمرکز بر رابطه پدر و دختر و بحران اخلاقی شکل‌گرفته در دل داستان، از همین مؤلفه بهره می‌برد و شاید لحظه‌ای که پدر به دخترش می‌گوید «از شنیدن برنده شدن من خوشحال می‌شوم»، تردید در شخصیت دختر شکل می‌گیرد و همین یک جمله، روند فریب را متوقف می‌کند. فیلم به‌روشنی نشان می‌دهد که شر مطلق وجود ندارد و حتی شخصیت‌های شرور نیز برای خود خط قرمزهایی دارند.

این منتقد سینما در جمع‌بندی تحلیل و بررسی آخرین فیلم نشست هفدهم پاتوق فیلم‌کوتاه قم تأکید کرد: در این فیلم با روایت واقع‌گرایانه فیلم‌ساز و تمرکز بر بحران نقش‌های خانوادگی، نشان می‌دهد که چگونه فقدان مسئولیت‌پذیری و حمایت، به شکل‌گیری گناه و بحران اخلاقی منجر می‌شود؛ بحرانی که در نهایت با یک انتخاب انسانی، هرچند کوچک، متوقف می‌شود.

لازم به ذکر است فصل دهم «پاتوق فیلم‌کوتاه قم» به همت انجمن سینمای جوانان استان قم و با حمایت اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی و همکاری دانشگاه هنر و اندیشه اسلامی در سینما آیه قم برگزار می‌شود و شرکت برای عمومی علاقه‌مندان به سینما هنر هفتم در این رویداد سینمای آزاد و رایگان است.

عکاس: نرگس خلیلی