به گزارش «شهر بیست»، در شانزدهمین جلسه از فصل دهم پاتوق فیلم‌کوتاه انجمن سینمای جوانان استان قم، فیلم‌های کوتاه «کین آختن» ساخته رضا میرزایی، «دارکوب‌ها» ساخته امیر جلالی، «کودکی» ساخته لیلا نیکزاد، «حدود سیزده کیلوگرم» ساخته مهدی برزکی روی پرده سینما آیه قم رفت و در ادامه، «جواد یقموری» مربی انجمن سینمای جوانان قم به عنوان سینماگر میزبان و سیدحمیدرضا قادری، منتقد سینمای ایران به عنوان کارشناس جلسه در جمع هنرجویان فیلم‌سازی و دانشجویان سینما در استان قم حاضر شدند و درباره آثار جلسه شانزدهم به گفت‌وگو پرداختند.

در بخش نخست این نشست که با حضور «سید حمیدرضا منتظری» مدیر انجمن سینمای جوانان قم همراه بود، فیلم‌کوتاه «کین آختن» ساخته رضا میرزایی مورد تحلیل و بررسی قرار گرفت و «جواد یقموری» به عنوان سینماگر میزبان، ضمن اشاره به مشکلات جدی مربوط به شناخت ژانر در سینمای ایران، به معرفی مؤلفه‌های مربوط به فیلم‌های ژانر وحشت و معمایی پرداخت و نبود پیشینه ادبی و روایی در این حوزه‌ها را یکی از مسائل اصلی سینمای ایران دانست.

وی تأکید کرد: در سینمای ایران به دلیل نداشتن ادبیات ژانری، فیلم‌های وحشت و جنایی یا ساخته نمی‌شوند یا اغلب ناکام می‌مانند و نمونه‌های موفق بسیار محدود است.

«یقموری» با اشاره به علت موفق نبودن فیلم‌های وحشت غیر فولکلوریک در ایران، گفت: نمونه‌های موفق ژانر وحشت در سینمای ایران، مانند فیلم‌های «پوست» و «زالاوا»، آثاری فولکلوریک هستند که ریشه در فرهنگ منطقه‌ای دارند. چون این روایت‌ها برای مخاطب آشنا و باورپذیرند، اما در حوزه وحشت مدرن، به دلیل نبود ادبیات و بنیان روایی، آثار غالباً به کمدی ناخواسته تبدیل می‌شوند.

در ادامه «سید حمیدرضا قادری» از منتقدان سینمای ایران با اشاره به ایده و مضمون فیلم «کین آختن»، اظهار داشت: با وجود برخی محدودیت‌های فنی و اجرایی، در سینمای کوتاه ایران شاهد تولید نمونه‌های موفقی در ژانر وحشت و رازآلود هستیم و البته در این فیلم هم کارگردان توانسته با روایت یک قصه‌ از فرهنگ عامه که ریشه در باورهای بومی دارد، داستانی باورپذیر و اثری قابل قبول را ارائه دهد.

وی به رعایت برخی قواعد فنی و تکنیکی ژانر و انتخاب بازیگران متناسب با فضا اشاره کرد و افزود: از نکات قابل توجه فیلم، توجه به کلیشه‌های رایج و متداول در خلق کاراکترهای رمال و دعانویس است که شاید در مواجهه عینی با این افراد، همین مؤلفه‌ها را شاهد باشیم و همچنین ایجاد یک لایه معنایی در لایه زیرین فیلم که به یک خط عاطفی و انسانی قابل توجه در لایه دوم قصه تبدیل شده است.

در ادامه جلسه، فیلم «کودکی» به کارگردانی لیلا نیکزاد مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت و «یقموری» ضمن اشاره به خط روایی فیلم، اظهار کرد: کارگردان با حداقل بهره‌گیری از بازیگران، توانسته به تأثیرات مخرب جنگ در زندگی بشری بپردازد و تبدیل شدن انسان‌ها به ماشین کشتار را به تصویر بکشد.

وی به سکانس وداع پایانی پدر و فرزند اشاره کرد و بیان داشت: در سکانس پایانی یک موقعیت درگیرکننده و احساسی خلق می‌شود و که بدون اغراق می‌تواند مخاطب را با خود تا پایان فیلم همراه کند.

همچنین «قادری» به مضمون فیلم اشاره کرد و بیان داشت: به‌عنوان مخاطب شاید برای ما اهمیت داشته باشد که مضامین صلح، عشق و دوستی موضوعاتی هستند که همیشه ما را به وجد می‌آورند اما شاید در انتخاب عنوان فیلم کمی بدسلیقگی اعمال شده و باید دقت بیشتری انجام می‌شد.

در ادامه جلسه با بیان خط روایی و خلاصه داستان «دارکوب‌ها» توسط یکی از حضار، این فیلم مورد تحلیل و بررسی قرار گرفت و «یقموری» در تکمیل آن بیان داشت: در نگاه اول ایده فیلم بسیار قابل توجه به نظر می‌رسد و اینکه تلاش شده فضایی نزدیک به روایت‌های مینیمالیستی برای پرداخت فیلم استفاده شود. یکی از ویژگی‌های مهم این نوع داستان‌ها، پایان شوک‌آور آن‌هاست که خوشبختانه فیلم در این بخش موفق عمل کرده و توجه به قشر هنروران نیز ارزشمند است.

وی با تحسین ایده و داستان فیلم از برخی نقش‌آفرینی‌ها در فیلم انتقاد کرد و افزود: با وجود ایده و داستان خوب، شخصیت زن در فیلم که برای گرفتن رضایت تلاش می‌کند، بیش از حد خونسرد است و این در حالی است که موقعیت داستانی ایجاب می‌کند اضطراب و درگیری احساسی بیشتری در چهره او دیده شود. این مسئله، به‌ویژه در سکانس‌های پایانی، به فیلم لطمه زده است.

«قادری» نیز در ادامه به انتخاب فرم پلان سکانس برای فیلم اشاره کرد و بیان داشت: انتخاب فرم پلان سکانس باید یک پشتوانه مفهومی و روایی معقولانه داشته باشد و انتخاب این فرم روایی باید در خدمت انتقال معنا و مضمون فیلم باشد.

این منتقد سینمای ایران بر لزوم توجه به مقوله هماهنگی فرم و محتوا تأکید کرد و گفت: بستر فیلم‌سازی کوتاه برای فیلم‌سازان جوان محل تمرین و تجربه است و فیلم‌ساز شبیه به نوشتن دیکته باید اشتباه و غلط‌گیری کند و یاد بگیرد و هیچ هنرجویی تنها با کلاس رفتن فیلم‌ساز نمی‌شود و این تجربه عملی است که منجر به یادگیری می‌شود.

در ادامه جلسه، فیلم «حدود سیزده کیلوگرم» مورد بررسی قرار گرفت و «یقموری» با اشاره به ایده محوری فیلم، اظهار کرد: این فیلم از یک ایده متفاوت بهره می‌برد و برخلاف روایت‌های آشنا درباره اضافه‌وزن برای معافیت از خدمت سربازی برای پسران قصه‌هایی شنیده‌ایم، در این فیلم هم با شخصیتی زن مواجه هستیم که برای استفاده از برخی خدمات مرتبط با بیمه، تصمیم به افزایش تغییر وزن غیرمتدوال می‌کند. اما باید توجه داشت که این ایده، نه به‌عنوان محور مستقیم روایت، بلکه در قلب فیلم و در بستر داستان جای گرفته است.

«سید حمیدرضا قادری» نیز با اشاره به جایگاه مهم قصه و ایده در سینمای کوتاه و روایت داستان در فیلم‌کوتاه، درباره فیلم «حدود سیزده کیلوگرم» اظهار داشت: ساخت فیلم‌کوتاه به‌خودی‌خود کاری ارزشمند است و طرح نقد یا اشاره به ضعف‌ها نافی تلاش و اهمیت کار انجام‌شده نیست و شاید شنیدن نقد، بخشی از مسیر حرفه‌ای فیلم‌ساز است. به طور کلی برخی فیلم‌ها از دل یک دغدغه اجتماعی شکل می‌گیرند و برخی دیگر از یک ایده یا مفهوم ذهنی بیرون می‌آیند.

وی افزود: فیلم حدود سیزده کیلوگرم برآمده از یک دغدغه اجتماعی مهم است و مسئله‌ای که در جامعه امروز ما فراوان دیده می‌شود و زاویه نگاه فیلم به موضوع عمل اسلیو معده، زاویه‌ای متفاوت و قابل‌توجه است، چراکه در اینجا مسئله زیبایی مطرح نیست، بلکه مسئله نجات یک زندگی در آستانه فروپاشی است.

در ادامه «یقموری» به جزئیات فیلم‌نامه اشاره کرد و بیان داشت: با وجود ایده و زاویه دید ارزشمند، به نظر می‌رسد فیلم در پرداخت فیلم‌نامه دچار نقصان است و پیش‌زمینه روانی و شخصیتی کاراکتر زن به‌درستی شکل نگرفته و تنها نشانه‌ای که از وضعیت او می‌بینیم، اشاره کوتاهی به پرخوری عصبی است اما اینکه چگونه این شخصیت به این نقطه رسیده و چه مسیری را طی کرده، در فیلم به‌وضوح روایت نمی‌شود.

وی همچنین با انتقاد از پایان‌بندی مبهم فیلم، اظهار کرد: داستان فیلم از یک ساختاری کلاسیک برخوردار است و آغاز، بحران و مسیر مشخص دارد و در چنین ساختاری، پایان باید روشن باشد. در این فیلم، تماشاگر نمی‌تواند به‌طور قطعی بفهمد شخصیت اصلی تصمیم نهایی خود را گرفته یا نه این بلاتکلیفی، به‌ویژه در یک روایت کلاسیک، به فیلم آسیب می‌زند.

در پایان جلسه، «قادری» با اشاره به جایگاه قصه‌پردازی و کارگردانی، گفت: نگاه اجتماعی و گرایش مستندگونه فیلم قابل‌تقدیر است و استفاده از دوربین روی دست، این ویژگی را تقویت کرده اما در برخی قاب‌بندی‌ها دقت لازم دیده نمی‌شود. شاید بتوان این‌طور بیان کرد که سینما بازنمایی واقعیت نیست، بلکه انتخاب و هدایت آگاهانه واقعیت است و این انتخاب‌ها باید در قاب‌بندی و میزانسن نیز رعایت شود.

خاطر نشان می‌شود، فصل دهم «پاتوق فیلم‌کوتاه قم» به همت انجمن سینمای جوانان استان قم و با حمایت اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی و همکاری دانشگاه هنر و اندیشه اسلامی در سینما آیه برگزار می‌شود و شرکت برای عموم علاقه‌مندان به سینما و هنر هفتم در این رویداد سینمایی آزاد و رایگان است.

عکاس: نرگس خلیلی