به گزارش «شهر بیست»، نشست تخصصی «بررسی جایگاه ادبیات در سینمای کودک و نوجوان» به همت انجمن سینمای جوانان قم و با مشارکت اداره‌کل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوان قم و استقبال مربیان و نوجوانان علاقه‌مند به حوزه ادبیات و فعالیت‌های فیلمسازی در مجتمع فرهنگی و هنری کانون پرورش فکری شعبه پردیسان استان قم برگزار شد و در این مراسم فیلم‌های «نان و کوچه» و «همسرایان» از محصولات سینمایی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ایران، در جمع مربیان و نوجوانان منتخب دوره‌های آموزشی ادبی و سینمایی به نمایش درآمد و مورد تحلیل و بررسی قرار گرفت.

بر اساس این گزارش، در این رویداد که با حضور «علیرضا خضری‌فرد» مدیرکل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان قم و «فاطمه سادات میرصادقی» مدیر مجتمع فرهنگی و هنری پردیسان قم همراه بود، «اکرم الف‌خانی» کارشناس ادبی و نویسنده کودک و نوجوان، «علیرضا رحیمی» روزنامه‌نگار و منتقد سینما و همچنین «سیدحمیدرضا منتظری» مدیر انجمن سینمای جوانان قم طی یک نشست تخصصی، ضمن بررسی رابطه متقابل ادبیات داستانی و زمینه‌های اقتباس ادبی در حوزه سینما، بر لزوم شناخت مربیان کانون در زمینه ارائه مشاوره به نوجوانان علاقه‌مند به فیلمسازی و تولید فیلم تأکید کردند.

در ابتدای نشست، «اکرم الف‌خانی» نویسنده کودک و نوجوان و کارشناس واحد ادبی کانون پرورش فکری کودک و نوجوان استان قم، درباره هدف از برگزاری این برنامه اظهار داشت: این نشست به بهانه هفته ملی کودک و نوجوان تشکیل شده و امیدواریم به منظور افزایش مهارت‌های مربیان فرهنگی و ادبی فعال در مراکز مختلف اداره‌کل کانون استان قم و همچنین در راستای ترغیب و راهنمایی نوجوانان منتخب و با استعداد عرصه ادبیات و علاقه‌مند به شروع فعالیت فیلمسازی در شهر قم، بتوانیم قدم‌های سودمندی ‌در مسیر پرورش استعدادهای نسل آینده‌ساز کشور برداریم.

وی در ادامه ضمن اشاره به برخی از افتخارات و دستاوردهای اداره‌کل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در زمینه تربیت چهره‌های ادبی و سینمایی اشاره کرد و بیان داشت: امیدواریم با افزایش تعامل و ایجاد زمینه‌های هم‌افزایی میان کانون‌های پرورش فکری و سایر نهادهای متولی حوزه فرهنگ و هنر در استان قم، شاهد حمایت بیشتر از نسلی باشیم که از مسیر کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان وارد رشته‌های مختلف هنری می‌شوند.

«الف‌خانی» همچنین به آثاری همچون «قصه‌های مجید» ساخته زنده‌یاد کیومرث پوراحمد، «مربای شیرین» به کارگردانی مرضیه برومند (بر اساس آثار هوشنگ مرادی کرمانی) و «زیبا صدایم کن» ساخته رسول صدرعاملی (بر اساس قصه‌ای از فرهاد حسن‌زاده) اشاره کرد و افزود: این آثار نشان می‌دهند که وقتی رابطه ادبیات و سینما به درستی و با شناخت برقرار شود، می‌تواند تولید آثاری ماندگار و محبوب در سینما را به همراه داشته باشد.

همچنین در بخش دیگری از این مراسم، «علیرضا رحیمی» به عنوان روزنامه‌نگار و منتقد سینما در خصوص ارزیابی وضعیت متقابل ادبیات و سینما در ایران و جهان بیان کرد: ادبیات و سینما از دیرباز متأثر از هم بوده‌اند و وقتی تاریخ ادبیات را بررسی می‌کنیم می‌بینیم تاریخ ادبیات جهان با قصه‌پردازی و داستان‌گویی همراه بوده چراکه در طول تاریخ، بشر همواره دنبال ماجراجویی و مخاطره‌جویی به عنوان یک تجربه هیجان‌انگیز همراه بوده است.

وی ادامه داد: در طول تاریخ، گوش دادن به قصه و دنبال کردن داستان برای بشر جذاب بوده است و به دلیل همین گرایش به ادبیات شفاهی و همچنین خواندن قصه‌های مختلف درباره اقوام و اقالیم مختلف، قصه و داستان سهم بزرگی در تخیل و جست‌وجوگری‌های بشر داشته است.

«رحیمی» درباره جایگاه ادبیات کودک و نوجوان اظهار داشت: یکی از انواع ادبیات داستانی که همواره در تاریخ مورد استقبال قرار گرفته، قصه‌پردازی با زبان کودکانه و داستان‌گویی در دنیای کودکان است.

وی درباره ویژگی‌های ادبیات و داستان‎‌های کودک و نوجوان بیان کرد: به طور کلی ادبیات داستانی کودک و نوجوان، مبتنی بر یک دنیای سرشار از تخیل شکل می‌گیرد که این دنیا مملؤ از ایده‌های ناب و بکر است و به دنبال کشف یک دنیای جدید و ناشناخته،‌ قلمروی نامحدودی از خیال سیال را به مخاطب خود عرضه می‌کند. در طول تاریخ، خیلی از سرگذشت‌نامه‌های حماسی به شکل قصه‌پردازی در قالب دنیای کودکان شکل می‌گرفته‌اند و مفاهیم و ارزش‌های خود را منتقل می‌کرده‌اند.

«رحیمی» درباره ارتباط ادبیات و سینما افزود: روند توسعه سینما و پیوند با ادبیات در جهان به شکلی اتفاق افتاده که پس از پیدایش سینما و توسعه دستاوردهای فنی و محتوایی، سینما تحت تأثیر ادبیات قرار گرفته و از جذابیت‌های تعلیق و کشمکش در بستر ایجاد درام و قصه‌پردازی بهره‌برداری کرده است.

وی همچنین بیان کرد: سینما در ابتدای پیدایش در تاریخ، به ظاهر برای بزرگسالان بوده اما از دنیای کودکانه بی‌بهره نبوده و مخاطبان سینما از ویژگی‌های تاریخ ادبیات داستانی و ماجراجویی‌ها و پرداختن به فانتزی‌ استقبال کرده‌اند.

«رحیمی» در ادامه به جایگاه کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ایران اشاره کرد و اظهار داشت: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان جایگاه مهمی در تاریخ ادبیات فعالیت‌های سینمایی در ایران داشته است به شکلی که مجموعه فعالیت‌های اداره سینمایی این نهاد فرهنگی و هنری در ابتدای تأسیس، تحت تأثیر فعالیت‌های سینمایی در منطقه اروپای شرقی بوده است. در واقع، سینمای اروپای شرقی متأثر از سیاست‌های دولت بوده است و در قالب فیلم‌های کوتاه به دنیای کودکان نزدیک می‌شده است. در همان ابتدای فعالیت‌های کانون، بخش زیادی از آثار اروپای شرقی خریداری می‌شود و دراختیار کانون پرورش فکری قرار داده می‌شود و افرادی که اولین قدم‌ها را در کانون پرورش فکری برداشته‌اند، تحت تأثیر فعالیت‌های سینمایی در اروپای شرقی بوده‌اند و از جمله ویژگی‌های این سینما، می‌توان به روایت‌های ساده سینمایی و مبتنی بر فانتزی‌های کودکانه نام برد.

«رحیمی» در ادامه درباره ارتقای جایگاه کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان اشاره کرد: برخی فعالیت‌ها در ابتدای تأسیس کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، تولید و انتشار برخی رویکردهای انتقادی بوده است اما بعد از ابتدای دهه شصت عمده فعالیت‌های سینمایی کانون به دنیای کودکان و تولید فیلم‌هایی متمرکز می‌شود که بیشتر قابل دفاع هستند و حرف بیشتری برای گفتن دارند و نمونه بارز آن فیلم سازدهنی ساخته امیرنادری است که در تاریخ سینمای ایران به عنوان یکی از آثار ماندگار تاریخ سینمای کودک و نوجوان یاد می‌شود.

در بخش دیگری از این مراسم «حمیدرضا منتظری» مدرس سینما و مدیر انجمن سینمای جوانان قم ضمن گرامی‌داشت نام زنده‌یاد محمد کاسبی و ناصر تقوایی، فیلمساز مؤلف سینمای ایران، درباره موضوع نشست بیان کرد: مرحوم ناصر تقوایی که به تازگی با سینمای ایران خداحافظی کرد، به عنوان یکی از مهم‌ترین فیلمسازان منتسب به جریان موج نو در سینمای ایران شناخته می‌شود که این جریان بدون شک ریشه در ادبیات و به‌ویژه ادبیات داستانی و قصه‌گو دارد و فیلم‌های «رهایی»، «آرامش در حضور دیگران»، «ناخدا خورشید» و «کشتی یونانی» و «مستند اربعین» او را هیچ‌گاه فراموش نخواهیم کرد.

«منتظری» در بخش دیگری از این مراسم درباره جایگاه ادبیات و سینما بیان کرد: سینما به عنوان یک ابزار قدرتمند فرهنگی و هنری شناخته می‌شود که می‌تواند بر ذهن و شخصیت مخاطبان خود تأثیر داشته باشد و کودکان و نوجوانان بخش مهمی از مخاطبان سینما هستند.

وی درباره اهمیت ادبیات بیان کرد: یک جمله معروف از مارسل پروست بیان می‌کند «زندگی واقعی که سرانجام در روشنایی نمایان می‌شود و تنها زندگی‌مان که به تمامی زیسته می‌شود، ادبیات است!» و درواقع، ادبیات داستانی، نقطه رهایی و ابزاری برای نجات انسان از شر سختی‌ها و روزمرگی‌ها است.

مدیر انجمن سینمای جوانان ایران درباره ظرفیت‌های ادبیات ایران و جهان بیان کرد: گرچه ادبیات کلاسیک و کهن در ایران دستاوردهای زیادی داشته‌ و آثاری مانند کلیله و دمنه آثار شخصیت‌هایی مانند نظامی، سعدی، فردوسی و مولوی و همچنین نویسندگان معاصر در دهه‌های اخیر داشته‌ایم، اما برخی معتقد هستند فعالیت‌های ادبی در ایران از جامعه نخبگان فراتر نرفته است و درحقیقت توسعه ادبیات منجر به توسعه سواد در جامعه نشده است.

وی در ادامه بیان کرد: فاصله توسعه ادبیات در بین کل افراد جامعه در کشور ایران در مقایسه برخی کشورهای دیگر، نشانگر این مهم است که در عصر گوتنبرگ و در زمان اختراع و توسعه صنعت چاپ، ادبیات مکتوب در ایران چندان توسعه پیدا نکرده و از منظر دستاوردهای فنی صنعت چاپ، توسعه مطلوب سواد در جامعه به درستی اتفاق نیفتاده است.

«منتظری» در ادامه ضمن اشاره به تفاوت آثار سینمایی «برای کودکان» و «درباره کودکان» بیان کرد: باید توجه داشته باشیم به طور کلی سینمای کودک و نوجوان فقط یک ابزار برای سرگرم کردن کودکان و نوجوانان نیست. در حقیقت سینما در مقام یک رسانه‌ تأثیرگذار به شکل‌گیری باورها، ارزش‌ها و حتی هویت کودکان و نوجوانان کمک می‌کند. از این رو، اهمیت درک تأثیرات ادبیات کودک و نوجوان و سینمای کودک و نوجوان بر این قشر و ارائه مشاوره‌های تخصصی برای تربیت صحیح و استفاده مثبت از این رسانه امری ضروری است.

وی در ادامه ضمن ابراز خرسندی درخصوص توجه مدیران و مربیان کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به اهمیت شناخت درست سینما بیان کرد: مربیان حوزه کودکان باید توجه داشته باشند که کودکان مخاطبان جدی سینما هستند و به دلیل ماهیت قصه‌پردازی در سینما، سینما را جدی می‌گیرند و همین ســبب می‌شود تا سینمای کودک و نوجوان، سینمایی حساس‌تر و به مراتب تاثیرگذارتر از انواع دیگر باشد.

وی در ادامه درخصوص بررسی رابطهٔ ادبیات و سینمای کودک و نوجوان بیان کرد: رابطه میان ادبیات و سینما، به‌ویژه در حوزه کودک و نوجوان، می‌تواند پیوندی عمیق و دوسویه ایجاد کند. این ارتباط می‌تواند «پلی میان کتابخوانی و تماشای فیلم» باشد و به رشد فرهنگی این نسل کمک شایانی کند و در کلام دیگر، سینمای کودک و نوجوان را می‌توان «سینمای تعلیم و تربیت» نام‌گذاری کرد.

«منتظری» در ادامه به جایگاه «عباس کیارستمی» در ادبیات و سینمای کودکان و نوجوانان اشاره کرد و اظهار داشت: عباس کیارستمی نقش مهمی در سینمای ایران دارد و به ما آموخته است که اگر نگاه‌مان به آسمان است، گاهی باید حواس‌مان به گل‌های باغچه هم باشد.

وی در ادامه به جایگاه اخلاق در آثار عباس کیارستمی اشاره کرد و ادامه داد: اگر اخلاق به دو دسته کلاسیک و مدرن تقسیم شود، سینمای کیارستمی در سینما را باید به عنوان یک نمونه نشانه‌شناسی و زیباشناسی از یک نوع سینمای مبتنی بر اخلاق مدرن نامگذاری کنیم.

«منتظری» در ادامه به ردپای ادبیات اصیل ایرانی و تاثیرات نقاشی، شعر و گرافیک در آثار کیارستمی اشاره کرد و افزود: کیارستمی در سینمای قصه‌گو و داستان‌پرداز، یک دستور زبان واقع‌گرایانه را خلق کرد که اغلب در دنیای معصوم کودکان می‌گذرد.

در بخش پایانی این برنامه، نسخه‌ ترمیم‌شده فیلم‌های «نان و کوچه» و «همسُرایان» ساخته عباس کیارستمی و از محصولات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در جمع مربیان و هنرآموزان حاضر در مراسم اکران شد که با استقبال پرشور نوجوانان همراه بود و پس از تماشای فیلم به بحث و گفت‌وگو درباره مفاهیم این آثار پرداختند.