شهر بیست/ سرویس فرهنگ و هنر _ جواد بخشی: در دی‌ماه ۱۴۰۳ گزارشی درباره وضعیت نامطلوب آب‌انبار کوه نمک در راستای جلب توجه مسئولان در پایگاه خبری «شهر۲۰» منتشر شد. خوشبختانه پس از چند ماه، اداره کل میراث فرهنگی قم اقدام به مرمت این آب‌انبار کرد؛ اقدامی که درخور قدردانی است و نشان می‌دهد توجه به رسانه‌ها و دلسوزان محلی می‌تواند به حفاظت بهتر از میراث فرهنگی بینجامد.

با این حال، آنچه امروز در جریان مرمت آب‌انبار کوه نمک دیده می‌شود، پرسش‌هایی جدی درباره اصالت بنا و اصولی بودن مداخلات ایجاد کرده است. در برخی بخش‌ها، مصالح به‌کاررفته و شیوه بازسازی، چندان همسو با بافت تاریخی این آب‌انبار به نظر نمی‌رسد و همین موضوع می‌تواند از اصالت آن بکاهد.

اصولی همچون «حداقل مداخله»، «بازگشت‌پذیری اقدامات» و «استفاده از مصالح هماهنگ» باید سرلوحه مرمت بناهای تاریخی قرار گیرد. تجربه‌های مشابه در قم و دیگر شهرها نشان داده‌اند که مرمت‌های غیراصولی، گاه به «بازسازی مصنوعی» منتهی می‌شوند و در عمل به جای حفاظت، نوعی تخریب به همراه دارند.

اکنون که گام نخست با شروع مرمت آب‌انبار کوه نمک برداشته شده، انتظار می‌رود اداره کل میراث فرهنگی قم با بهره‌گیری از استادکاران سنتی و نظارت کارشناسان مستقل، ادامه روند مرمت را به شکلی هدایت کند که ضمن استحکام‌بخشی، اصالت بنا نیز حفظ شود. این نقد همانند گزارش پیشین، با هدف حفظ میراث ارزشمندی نوشته شده که می‌تواند جایگاهی شایسته در معرفی هویت قم داشته باشد.