شهر بیست/ سرویس فرهنگ و هنر _ جواد بخشی: قلعه سام‌آباد یکی از جاذبه‌های تاریخی بخش مرکزی شهرستان قم است که در بیرون روستای قمرود قرار دارد و به عنوان اثری از دوره قاجار در سال ۱۳۸۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این قلعه با مساحت تقریبی پنج‌هزار متر مربع از خشت و گل ساخته شده و دارای دو دروازه و چهار برج بوده که تنها یک دروازه و یک برج آن باقی مانده است.

قلعه سام‌آباد را یکی از وزرای قاجاری به نام میرزا نظام‌الدین غفاری کاشانی معروف به مهندس‌الممالک برای اسکان رعایا و نگهداری محصولات کشاورزی ساخته است. او از نخستین دانش‌آموخته‌های ایران در فرانسه بود که در دوره قاجار، اداره منطقه قمرود را بر عهده گرفت و چندین بنا، از جمله قلعه سام‌آباد را در این منطقه احداث کرد.

گفته می‌شود مهندس‌الممالک این قلعه را به نام پسرش سام‌الدین، سام‌آباد نامیده، اما با توجه به این که نام پسر ایشان سهام‌الدین بوده، احتمالا نام صحیح این قلعه، سهام‌آباد است. در منطقه قمرود از مهندس‌الممالک بناهای دیگری مانند شش امامزاده، قلعه مظفرآباد و بادگیر قمرود به یادگار مانده که تمامی در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌اند.

وضعیت فعلی قلعه سام‌آباد بسیار نامناسب است؛ قرار گرفتن بنا در میان زمین‌های زراعی و عبور نهر آب از کنار آن، موجب تخریب تدریجی سازه شده و ادامه این روند، چیزی جز ویرانی کامل در پی نخواهد داشت. حال، این سؤال به ذهن می‌رسد که اگر هیچ برنامه‌ای برای حفاظت و مرمت این اثر وجود نداشته، هدف از ثبت آن در فهرست میراث فرهنگی چه بوده است؟