به گزارش «شهر بیست»، مهدی نظرزاده امروز در نشست خبری با اصحاب رسانه استان قم با اشاره به پایان یافتن افق طراحی شده برای تأمین آب استان، اظهار کرد: پیش‌بینی شده بود که با منابع موجود، نیازهای آبی استان تا سال ۱۴۱۵ پاسخ داده شود، اما به دلیل رشد جمعیت و افزایش مصرف، این افق عملاً در سال ۱۴۰۳ پایان یافته و ضروری است با جابه‌جایی تخصصی از صنعت به شرب این کمبود جبران شود.

وی با اشاره به تخصیص ۱۸۱ میلیون مترمکعب آب از سرشاخه‌های دز، گفت: از این میزان، ۱۴۴ میلیون مترمکعب مربوط به استان قم است که در مرحله اول ۱۰۳ میلیون مترمکعب آن برای شرب و ۴۱ میلیون مترمکعب برای صنعت در نظر گرفته شده بود، اما با تغییرات ایجاد شده، بخش صنعت باید مصرف خود را به پساب منتقل کند.

نظرزاده تأکید کرد: امیدواریم با اجرای کامل سامانه انتقال و پروژه‌های علاج‌بخشی، بتوان سهم شرب را به حداکثر و سهم صنعت را به حداقل رساند.

وی در توضیح موانع اجرایی پروژه انتقال آب از سرشاخه‌های دز به قم گفت: سامانه انتقال به‌طور کامل اجرا نشده و در شرایط سیلابی بخشی از آب به دلیل ظرفیت محدود تونل، به سمت پایین دست منحرف می‌شود که به همین منظور، پروژه‌ای با عنوان «علاج‌بخشی منابع آب قم» در دستور کار قرار گرفته که با احداث بند در بالا دست تونل، مدیریت بهتری روی آب‌های جاری و رسوبات صورت گیرد.

وی در ادامه این نشست با اشاره به طرح نهضت ملی مسکن در قم افزود: این طرح نیاز آبی جدیدی بالغ بر ۲۷ میلیون مترمکعب در سال ایجاد کرده و تلاش می‌شود بخشی از آن از محل تکمیل سامانه انتقال تأمین شود.

*دلایل افزایش شوری آب قم

مدیرعامل آبفای قم با اشاره به تغییر نسبی کیفیت آب در سال جاری، گفت: آب شرب قم از لحاظ استانداردهای کیفی در وضعیت مطلوبی قرار دارد، اما شوری آن نسبت به سال گذشته افزایش یافته است؛ علت آن، افزایش استفاده از چاه‌ها در مواقع کم‌آبی و ترکیب با آب سطحی است که باعث کاهش گوارایی می‌شود.

*یک دهه عقب‌ماندگی شبکه فاضلاب در قم

وی درباره وضعیت فاضلاب شهری قم گفت: تنها ۴۲ درصد جمعیت قم تحت پوشش شبکه فاضلاب قرار دارند، در حالی که میانگین کشور ۵۶ درصد و متوسط کلان‌شهرها حدود ۷۵ درصد است.

به گفته نظرزاده پروژه‌های فاضلاب با حمایت استاندار و نمایندگان استان در حال پیشرفت است و هدف‌گذاری شده تا طی چهار سال آینده پوشش فاضلاب به ۷۰ درصد برسد.

*مناطق در اولویت احداث شبکه فاضلاب

وی در خصوص اولویت‌بندی مناطق مختلف استان برای اجرای شبکه فاضلاب عنوان کرد: تقریباً هیچ نقطه‌ای از قم نیست که نیاز فوری به اجرای فاضلاب نداشته باشد. با این حال، اگر بر اساس اولویت واقعی بخواهیم تصمیم‌گیری کنیم، منطقه انسجام در صدر قرار دارد. این منطقه دارای تراکم جمعیتی بالاست و بافت آن قدیمی است. در بسیاری از آپارتمان‌ها امکان حفر چاه وجود ندارد و این مسئله می‌تواند مشکلات سازه‌ای نیز ایجاد کند. در ادامه، مسیر ۱۵ خرداد و نواحی جدیدتر نیز به دلیل قرار داشتن در مسیر خط اصلی انتقال فاضلاب شرق قم، در اولویت اجرا قرار دارند. این خط از انتهای عماریاسر تا انسجام امتداد یافته و تاکنون حدود ۶ کیلومتر از محدوده ولیعصر تا بلوار کبیری پیش رفته‌ایم. تلاش داریم که این مسیر را از عرض پیامبر اعظم عبور داده و تا ورودی انسجام ادامه دهیم.

به گفته مدیرکل شرکت آب و فاضلاب استان قم، اولویت بعدی، بلوار غدیر و محدوده پرتراکم منطقه ۴ است. این ناحیه شامل مجتمع‌هایی با ۲۰ طبقه و ساختمان‌های سنگین است که فاقد چاه جذبی بوده و نیاز فوری به شبکه فاضلاب دارند. در حال حاضر، پروژه از دو نقطه آغاز شده است؛ یک‌سو تا میدان نماز و سوی دیگر تا خیابان ۳۷ غدیر پیش رفته است. در مناطق ۲، ۳ و ۶ شهر قم، رهاسازی فاضلاب در سطح زمین و یا داخل انهار شهرداری به معضل زیست‌محیطی جدی تبدیل شده است.

مدیرکل شرکت آب و فاضلاب استان قم با اشاره به حجم بالای مشکلات در حوزه فاضلاب بیان کرد: با این حال، شرکت آب و فاضلاب تلاش کرده است که در تمامی مناطق جدید در حال ساخت، هم‌زمان با احداث منازل، اجرای شبکه فاضلاب نیز در دستور کار قرار گیرد. به‌عنوان نمونه، در منطقه پردیسان و در قالب پروژه نهضت ملی مسکن، با وجود پیشنهاد اولیه برای اجرای صرفاً شبکه آب، شرکت آبفا از ابتدا با این رویکرد مخالفت کرد و بر لزوم اجرای هم‌زمان شبکه فاضلاب تأکید داشت.

وی با تأکید بر اینکه هر پروژه جدیدی که در شهر آغاز می‌شود، الزاماً باید دارای شبکه فاضلاب باشد، عنوان کرد: در خصوص طرح‌های تفکیکی جدید در سطح شهر، پیگیر اجرای هم‌زمان آیین‌نامه ۱۲۳ قانون زمین شهری با شبکه فاضلاب هستیم تا از بروز معضلات بعدی جلوگیری شود. بخشی از خطوط قدیمی در مناطق مختلف دچار فرسودگی و نشست شده‌اند که نیازمند اصلاح و بازسازی هستند. در عین حال، تلاش می‌شود از فرصت‌های موجود برای توسعه و نوسازی شبکه استفاده شود.

نظرزاده اضافه کرد: طرح جامع فاضلاب شهر قم تهیه شده و دقیقاً می‌دانیم چه مناطقی به چه زیرساخت‌هایی نیاز دارند. نقشه‌های طراحی شده مشخص هستند و فقط موضوع تأمین اعتبار باقی مانده است. برآورد هزینه‌های مورد نیاز برای اجرای این برنامه در بازه ۳ تا ۴ ساله انجام شده و طبق پیش‌بینی‌ها، برای رسیدن به پوشش ۷۰ درصدی، حدود ۸.۸ همت اعتبار نیاز است. با تأمین این اعتبار، می‌توان اهداف برنامه‌ریزی‌شده را محقق کرد.

وی با بیان اینکه مناطق انسجام، بلوار غدیر، و بخش‌هایی از مناطق دو، سه و شش در اولویت توسعه شبکه فاضلاب هستند، تأکید کرد: کمبود زیرساخت، محدودیت‌های قانونی، و مشکلات ناشی از سکونت‌های غیررسمی، روند اجرای پروژه‌ها را کند کرده، اما شرکت آبفا با مشارکت شورای شهر، شهرداری و دستگاه‌های مرتبط به دنبال رفع این موانع است.

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان قم با بیان اینکه حدود ۳۹ میلیون مترمکعب پساب سالانه در قم تولید می‌شود که تنها ۱۸ میلیون مترمکعب آن تعیین تکلیف شده است، یادآور شد: در حال حاضر شهرداری قم و منابع طبیعی بخشی از این پساب را برای آبیاری فضای سبز استفاده می‌کنند و شرکت شهرک‌های صنعتی نیز در حال تکمیل خطوط انتقال برای بهره‌گیری از آن در صنعت هستند.

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان قم در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به شکاف درآمدی ناشی از الگوهای مصرف و تعرفه‌های پایین، اعلام کرد: تنها هشت درصد مشترکان پرمصرف خانگی شهری، ۴۳ درصد از درآمد آب‌بهای این بخش را تأمین می‌کنند، در حالی که همچنان هیچ‌کدام از مشترکان، حتی بدمصرف‌ها، بهای واقعی آب را نمی‌پردازند.

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان قم با اشاره به میزان پوشش تعرفه‌ای نسبت به قیمت تمام‌شده آب اظهار کرد: مشترکان کم‌مصرف تنها ۱۱.۵ درصد از قیمت تمام‌شده را می‌پردازند، در حالی که بدمصرف‌ها با وجود سهم بالای مصرف، تنها حدود ۱.۶ برابر قیمت دفتری آب را پرداخت می‌کنند؛ این در حالی است که قیمت تمام‌شده واقعی آب حداقل دو تا سه برابر قیمت تمام شده دفتری فعلی برآورد می‌شود.

*بدمصرفی آب در روستاهای قم

مدیرعامل شرکت آبفای قم در ادامه از افزایش قابل‌توجه مصرف در برخی مناطق روستایی نیز ابراز نگرانی کرد و گفت: در برخی روستاها نظیر جعفریه، مصرف سرانه به حدود ۲۸۷ لیتر در روز رسیده که بیش از دو برابر الگوی تعیین‌شده است.

*هدررفت بالای آب در آب‌شیرین‌کن‌های خانگی

وی همچنین با اشاره به ظرفیت‌های مدیریت مصرف تأکید کرد: در شهر قم حجم بالایی از آب به‌وسیله دستگاه‌های آب‌شیرین‌کن خانگی هدر می‌رود؛ به‌گونه‌ای که بین ۷۰ تا ۷۵ درصد آب ورودی این دستگاه‌ها به فاضلاب ریخته می‌شود در حالی که این پساب قابلیت استفاده در مصارف غیرشرب مانند شست‌وشو و آبیاری فضای سبز خانگی را دارد.

مهندس نظرزاده همچنین از پیگیری برای الزام استفاده از مخازن جمع‌آوری آب باران در ساختمان‌های شهری و روستایی خبر داد و افزود: با توجه به اقلیم خشک و نیمه خشک قم، استفاده از باران حتی در حجم کم می‌تواند در کاهش مصرف شبکه تأثیر قابل‌توجهی داشته باشد.

به گفته وی، با اجرای ساده‌ترین سیستم جمع‌آوری باران روی پشت‌بام صد متری، می‌توان سالانه حدود ۱۵ هزار لیتر آب ذخیره کرد.

وی تصریح کرد: بر اساس چهل و ششمین مصوبه شورای عالی آب در سال ۱۴۰۳، سازمان نظام مهندسی موکلف شده است مقررات مربوط به جمع‌آوری و استفاده از آب باران را در مباحث مقررات ملی ساختمان وارد کند، و این مهم می‌تواند در مناطقی مانند قم، تغییر مهمی در رفتار مصرف رقم بزند.

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان قم در پایان با اشاره به تراز مالی شرکت اظهار کرد: در حالی که در بخش آب حدود ۹۹ درصد هزینه‌ها از محل درآمدها تأمین می‌شود، در بخش فاضلاب تنها ۵۷ درصد از قیمت تمام‌شده جبران می‌شود که این تراز شکننده باعث شده اصلاح شبکه و نوسازی زیرساخت‌ها با مشکل مواجه شود.