یادداشت/ ابوالفضل طریقه‌دار

نگاهی به پیشینه عزاداری ایرانیان

«ابوالفضل طریقه‌دار» نویسنده، پژوهشگر و مدرس ویراستاری در قم طی یادداشتی به صورت اجمالی به تبیین پیشینه عزاداری ایرانیان پرداخت.
پایگاه خبری شهر بیست (shahr20.ir) :
نگاهی به پیشینه عزاداری ایرانیان
شناسه : 56087 | انتشار : ۱۶ مرداد ۱۴۰۱ - ۱۹:۴۴   پرینت

شهر بیست/ ابوالفضل طریقه‌دار، نویسنده و پژوهشگر: ایرانیان قبل از اسلام در سوگ سیاوش، پهلوان نامدار ایرانی هر ساله در روز خاصی، عزاداری برگزار می‌کرده‌اند. نام این مراسم «سُوشون» بود. سُوَشون تا حدودی شبیه مراسم عاشورای ماست و با اشک و ماتم و مرثیه سرایی توأم است. حتی پرچم و عَلَم و نخل هم داشته اند. هنوز هم در مناطقی همچون شیراز، آشتیان و کهکیلویه این مراسم به صورت کمرنگ برگزار می‌شود.

 به روایت حکیم ابوالقاسم فردوسی در شاهنامه، سیاوش فرزند کیکاوس، شاه ایران است که پدرش او را به رستم می‌سپرد تا به وی آیین پهلوانی و جهانداری بیآموزد. او جنگاوری دلیر و پای بند به اصول اخلاقی می‌گردد و سرانجام در اثر حوادثی نزد افراسیاب در کشور توران می‌رود و فرمانده محبوب او می‌شود. این نجیب‌زاده شجاع، آخرالامر با توطئه‌هایی مورد خشم افراسیاب قرار می‌گیرد و همراه سیصد تن از سپاهیانش، گردن زده می‌شوند. علت مرگ او پای‌بندی به اصول اخلاقی در حکمرانی و جنگ بوده است. داستان سیاوش در شاهنامه طولانی و بسیار سوزناک و مظلومانه است.

خانم دکتر سیمین دانشور _ همسر جلال آل احمد_ هم پنجاه سال پیش، رمانی به این نام نوشت. رمان او اوضاع منطقه فارس را در زمان جنگ جهانی دوم به تصویر کشیده و قهرمانان آن در مبارزه گاهی از سیاوش و امام حسین الگو می‌گیرند.

عزاداری عمومی و ملی ایرانیان قبل از اسلام در یادبود همین مرگ سیاوش بود. تا اینکه پس از اسلام و با شهادت مظلومانه امام حسین، موضوع و قهرمان سوگواری در ایران تغییر کرد، یعنی پادشاهان آل بویه که شیعه و ایرانی و از اهالی گیلان و مازندران بودند عزاداری بر امام حسین را به صورت عمومی آغاز کردند.

معزالدوله دیلمی که از همین آل بویه بود و بر عراق و ایران، حکومت می‌کرد در برگزاری این مراسم اهتمام ویژه ای داشت و دستور داد روز عاشورا مغازه‌ها را ببندند و بر کوچه و بازار پرچم سیاه آویزان کنند. این اتفاق، هزار سال پیش افتاد و شروع عزاداری علنی بر امام حسین در ایران شد. حکومت آل‌بویه به دست سلجوقیان پایان پذیرفت. سلجوقیان تا دویست سال عزاداری را تعطیل کردند. تا اینکه پانصد سال پیش، شاهان صفویه روی کار آمدند و به عزاداری رونق فراوانی دادند و مراسم پرشوری برگزار می‌شد.

پس از صفویه، شاهان دیگر مثل نادر شاه و بعد، کریم خان زند، به مراسم محرم و عاشورا، اهتمامی نداشتند. تا دویست سال پیش سلسله قاجاریه ظهور کرد. اینان پرشورتر از صفویه، عزاداری بر امام حسین را زنده کردند. مخصوصاً ناصرالدین شاه در این کار، شاخص بود. تعزیه از همین دوره شروع شد.

در دوره پهلوی، رضا شاه در ابتدای سلطنت، در عزاداری پیشقدم بود و خودش با پای برهنه در مراسم حاضر می‌شد، اما بعدها با عزاداری علنی و خیابانی مخالفت کرد، لذا مراسم به درون خانه ها منحصر شد. پسرش محمدرضا عزاداری خیابانی و علنی را آزاد کرد. تا رسیدیم به جمهوری اسلامی. رهبران این نظام که روحانی و افتخار روضه خوانی دارند و نیز بیشتر علما و مراجع معاصر، پرشورتر از همه نظام‌های قبل، مراسم عزاداری را تشویق کردند و مداحان و روضه‌خوانان فراوانی پرورش دادند.

❗️منابع:
سوگ سیاوش، شاهرخ مسکوب، نشر خوارزمی، ١٣۵۴

٢. شاهنامه حکیم ابوالقاسم فردوسی.

٣.رمان سووشون، دکتر سیمین دانشور.

۴.نخل‌گردانی،علی بلوکباشی، نشر دفتر پژوهش‌های فرهنگی، ١٣٨٠

نوشته های مشابه
دو پلاک باقی‌مانده پروژه خیابان شهید فهیمی تملک می‌شود
تصویب اساسنامه جدید سازمان فناوری اطلاعات شهرداری قم
افزایش ۶ برابری ارزش سهام شهرداری قم در بانک شهر
اجرای پروژه آب‌رسانی در فاز سوم شهرک صنوف قم
اجرای پروژه بهسازی پیاده‌روی بلوار نیایش قم
ایمن‌سازی بوستان‌های منطقه سه قم
ثبت دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در پایگاه منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.